موسسه آموزش عالي امام جواد (ع) يزد

12تیرماه، برابر با چهل و ششمین سالروز درگذشت نابغه علوم ادبی ایران زمین، مرحوم "علامه دکتر محّمد معین". استاد برجسته زبان و ادبیات فارسی و پدیدآورندهٔ "فرهنگ معین ".

باقیات الصالحات دکتر معین خدمت ارزنده او به فرهنگ و ادب ایران زمین بود
محمد معین (۱۲۹۷ ـ ۱۳۵۰) استاد زبان فارسی و پدیدآورنده فرهنگ پرآوازة معین، روز ۹ اردیبهشت ۱۲۹۷ در محله زرجوب رشت به دنیا آمد. پدرش شیخ ابوالقاسم از روحانیان شهر بود. او که اولین فرزند خانواده بود، در شش سالگی مادرش را بر اثر بیماری حصبه از دست داد و پنج روز بعد، پدرش نیز درگذشت. درنتیجه جد پدری‌اش شیخ محمدتقی معین‌العلما به تربیت وی همت گذاشت. جد مادری او شیخ محمد سعیر نیز از علما و مدرسان علوم دینی بود.
محمد در سال ۱۳۰۴ دوره شش ساله ابتدایی در دبستان اسلامی رشت را ظرف دو سال پایان رساند. دوره اول متوسطه را در رشت و دوره دوم را در رشته ادبی دارالفنون تهران به پایان رساند. صرف و نحو عربی و بخشی از علوم دینی را نزد پدربزرگش و سیدمهدی رشت‌آبادی فرا گرفت. سال ۱۳۱۰ در دانشسرای عالی در رشته ادبیات و فلسفه علوم تربیتی به تحصیل پرداخت. سه سال بعد با نوشتن پایان‌نامه‌ای به زبان فرانسه در مورد شاعر فرانسوی «لوکنت دولیل» به اخذ مدرک کارشناسی نایل شد.
پس از طی دوره شش ماهة دانشکده افسری احتیاط، شش ماه اول سال ۱۳۱۴ را به خدمت افسری گذرانید و مهر ماه آن سال به دبیری در اهواز منصوب شد و سه ماه بعد، ریاست دانشسرای شبانه‌روزی اهواز را یافت. ریاست پیشاهنگی و تربیت بدنی استان نیز به عهده وی بود. در همین ایام به وسیله مکاتبه آموزشگاه روان‌شناسی بروکسل، روان‌شناسی عملی و دیگر شعب آن را فراگرفت.
سال ۱۳۱۸ به تهران منتقل گردید. در حین تصدی معاونت و سپس کفالت اداره دانشسراها، برای دوره دکتری در ادبیات فارسی در دانشگاه تهران ثبت نام نمود. پس از چندی به دبیری دانشکده ادبیات منصوب گردید. سال ۱۳۲۱ از پایان‌نامه دکتری خود با عنوان «مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی» دفاع کرد و به عنوان نخستین فارغ‌التحصیل دوره دکتری ادبیات فارسی در ایران شناخته شد. از آن پس به سمت دانشیار و سپس استاد کرسی «تحقیق در متون ادبی» در دانشکده ادبیات برگزیده شد.
دکتر معین در ۱۳۲۱ ازدواج کرد که نتیجه‌اش چهار فرزند می‌باشد. از آغاز سال ۱۳۲۵ شمسی که چاپ لغتنامه دهخدا طبق قانون، در مجلس آغاز شد، به همکاری علامه دهخدا برگزیده شد. در دی ماه ۱۳۳۴ با موافقت دهخدا، سازمان لغتنامه از منزل دهخدا به مجلس شورا منتقل شد و طبق وصیتنامه دهخدا، دکترمعین به ریاست امور علمی آن سازمان منصوب گردید. وی این سمت را تا آخرین روزی که دچار سکته گردید به عهده داشت.
 
آثار علمی مرحوم معین را می‌توان به ترتیب زیر طبقه‌بندی کرد:
تألیفات
۱. فرهنگ فارسی معروف به فرهنگ معین؛ دوره کامل فرهنگ، شامل لغات رایج در زبان و ادبیات فارسی و اعلام اشخاص، اعلام جغرافیایی در شش مجلد.
۲. حافظ شیرین سخن، ۱۳۱۹.
۳. یک قطعه شعر در پارسی باستان، ۱۳۲۲.
۴. یوشت فریان و مرزبان نامه، ۱۳۲۲.
۵. «علامه محمد قزوینی» ، ۱۳۲۴.
۶. «شاهان کیانی و هخامنشی در آثار الباقیه»، ۱۳۲۴.
۷. ارداویرافنامه، ۱۳۲۵.
۸. «روزشماری در ایران باستان و آثار آن در ادبیات پارسی»، ۱۳۲۵.
۹. پورداوود، ۱۳۲۵.
۱۰. «مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی»، ۱۳۲۶.
۱۱. هفت و هفت پیکر نظامی، ۱۳۲۷.
۱۲. حکمت اشراق و فرهنگ ایران، ۱۳۲۹.
۱۳. «مفرد و جمع»، ۱۳۴۰.
۱۴. اسم مصدرـ حاصل مصدر، ۱۳۳۱.
۱۵. امیر خسرو دهلوی، ۱۳۳۱.
۱۶. «برگزیده نثر فارسی» (دوره‌های سامانیان، آل بویه)، ۱۳۳۲.
۱۷. آیینه سکندر، ۱۳۳۲.
۱۸. هورقلیا. مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تهران.
۱۹. لغات فارسی ابن‌سینا، ۱۳۳۳.
۲۰. «برگزیده شعر فارسی»، شماره اول (دوره‌های طاهریان، صفاریان، سامانیان و
آل بویه)، ۱۳۳۱.
۲۱. «نصرالدین طوسی و زبان و ادب پارسی»، ۱۳۲۵.
۲۲. «ستاره ناهید یا داستان خرداد و امرداد (نثر و نظم)»، ۱۳۱۶.
 تصحیح کتاب
۱. دانشنامه علائی، ۱۳۳۱.
۲. چهار مقاله تألیف نظامی عروضی سمرقندی، ، ۱۳۳۱.
۳. «مجموعه اشعار دهخدا»، ۱۳۳۴.
۴. ناصر خسرو. جامع الحکمتین، ۱۳۳۲.
۵. شرح قصیده ابوالهیثم، ۱۳۳۴.
۶. برهان قاطع، ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۵.
۷. جوامع‌الحکایات، ۱۳۳۵.
۸. عبهرالعاشقین، ۱۳۳۷.
ترجمه‌ها
۱. علی الجارم و مصطفی امین. روان‌شناسی تربیتی ترجمه از «علم النفس و آثارُه فی التربیه و التعلیم»، ۱۳۱۶.
۲. و.ب.هنینگ. کتیبه‌های پهلوی، ۱۳۲۹.
۳. ««خسرو کواتان و ریدک وی» ترجمه از پهلوی»، ۱۳۲۳.
۴. گیرشمن. ایران، ۱۳۳۶
 آثار منتشرنشده
۱. فرهنگ بزرگ فارسی.
۲. فرهنگ دستور زبان فارسی.
۳. جلد دوم حافظ شیرین سخن.